Çakra Açma Meditasyonu

Çakra Açma Meditasyonu

Vücudumuzdaki Çakra Noktaları Ve Çakra Temizliği   Meditasyonla uğraşanların ve spiritüel enerjilerle ilgilenen kişilerin sıklıkla kullandığı bir kavramdır ...

DEVAMINI OKU
Zen Meditasyon

Zen Meditasyon

Zen Meditasyonun Faydaları   “ Dünyadaki hiçbir şey sudan daha yumuşak ve zayıf değildir; fakat sert ve güçlüyle savaşta onun gibisi de yoktur! ...

DEVAMINI OKU
Bioenerji Dersleri

Bioenerji Dersleri

Bioenerji (biyoenerji) nedir? Bioenerji nedir, kısaca söylemek gerekirse, her canlıda bulunan, çakralar aracılığıyla aktarılabilen, çeşitli yöntemlerle ...

DEVAMINI OKU

Bahşiş ve Şamanizm

Orta Asya Türk boyları arasında çok kullanılan “bahşi”, “baksı”, “baqşı”, “bakşı” terimlerinin, iki telli saz ve diğer müzik aletleri

yardımıyla halk destanlarını icra eden destancının, hem de tef çalarak ruhlar aracılığıyla çeşitli hastalıkları sağaltan, büyücü ve

yetenekli kişilerin, Şamanlara kıyasla kullanılması da bu düşünceyi pekiştirmektedir.

 

Bilimsel kaynaklarda “bahşi” sözcüğünün etimolojisi hakkında çeşitli görüşler vardır. “Türkî Dilleri Tarihi Sözlüğü” hazırlayıcılarına göre

“baqsi” sözcüğünün kökeni, Çince “bo-şi” olup, “üstad”, “öğretmen” anlamına gelir (Древнетюркский словарь 1969: 327.).

Uygurcada “tabip”, “falcı”, “büyücü”, “hastalıkları cinleri kovma yolu ile sağaltıcı” anlamlarında kullanılmış “baxşi”, “baxşy” sözcüklerinin, 10.-13.yüzyıllara ait Uygur eserlerinde “üstad”, “öğretmen” anlamlarında kullanıldığı belirlenmiştir.

L.Z. Budagov tarafından hazırlanan sözlükte ise, “baqşi” (Moğolca “beqşi”) sözcüğün, “emçi”, “Şaman”, “sağaltıcı”(şifacı) anlamlarında kullanıldığı kaydedilmiştir.

 (Будагов 1869-1871/ c.11: 234). G. N. Potanin’e göre, “baqsı” terimi etimolojik yönden iki sözcükten türemiş olup Moğolca “baqşi” (Şaman) ve Türkçe “kici” (kişi, adam) sözcüklerinin birleşmesinden oluşmuştur (Турсунов 2004: 70).

 “Şecere-i Terakime”nin yazarının otobiyografisinde yer alan “Burung’u o’tgan baxshilari va umri ma’rakada o’tgan yaxshilari andaq aytib tururlar” tümcesindeki “bahşi” sözcüğünü açıklayan dilbilimcisi A.N.Kononov, bu terimin Sanskrit dilindeki “bhikshu” ya da Çincedeki “pak-şi” sözcüğünden gelmiş ve önce Uygur kâtipleri ve Budha kâhinleri tarafından az da olsa kullanılmış olduğunu, daha sonra da Moğolcada “kâtip”, “yazar” anlamlarında kullanılmaya başladığını belirtiyor (Кононов 1958: 93).

Özbek dilbilimci I.Yoldoşev de bir makalesinde, “bahşi” sözcüğünün 15.-19. yüzyılların eserlerinde “katip”, “yazar”, “iş yöneticisi, folklor / edebiyat makam sahibi” anlamlarında kullanıldığını belirtip bu terimin Hint-Sanskrit dilinden geldiğini düşünen bilginleri (W. Bartold) desteklemektedir.

 (Йўлдошев 2003: 59-62). Orta Asya’da, özellikle, Özbekçede “bahşi” teriminin “katip”, “mirza” anlamlarında kullanılışına genellikle, Moğol istilasından sonraki döneme ait eserlerde rastlanır. Bu nedenle, “türlü belgeleri düzenleyici”, “kâtip”, “yazar makam sahibi” anlamlarını “bahşi” sözcüğünün semantik alanını oluşturan işlevlerden biri diye yorumlamak ve bu sözcüğün kökenini doğrudan doğruya Türk lehçelerindeki arkaik sözcükler temelinde açıklamak doğru olacaktır diye düşünüyoruz.

Söz büyüsüne bağlı türküler söyleyerek hastaları sağaltmak, kişilerin kaderini önceden

söylemek ve türlü belalardan korumak amacıyla çeşitli ritüeller gerçekleştiren Şamanlara

göre en çok kullanılan “bahşi” sözcüğü olup bu sözcük, halk destanları anlatıcısı ozan ve

Şaman anlamlarını çağrıştırır. “Eskiden halk arasında ‘bahşi’ sözcüğü, iki anlamda yani

farklı karakterdeki iki görevi ayrı ayrı yapan kişiler için kullanılmıştır. Yani bu terim bazı

yerlerde profesyonel destancı, bazı yerlerde ise hasta sağaltıcı, büyücü, Şamanlık yapan kişileri karşılar.”

Etnograf-araştırmacı K. Şoniyazov ise, “bahşi” sözcüğünün, Özbek Türkçesindeki “bakmak”

(yani “hastaya bakmak”, “hastayı tedavi etmek”) fiilinden türemiş kişi adı olduğunu

ileri sürer.

Özbeklerde, bir kimsenin kendi geçmişi ya da geleceğiyle ilgili bir şeyi bilmek için Şaman- falcıya gitmesine “fala baktırmak” denilir. Bize göre, Kazak araştırmacı E. D. Tursunov’un “Kazak dilinde

‘Şaman’a denk gelen ‘baqsı’ sözcüğünün oluşması, Sanskritçe ‘bhikşu’ ya da Çince ‘pakşi’yle

ilgili değildir. Bu sözcük, aslında Türk kaynaklı olup ‘bakmak’ ve ‘hastayı sağaltmak’

anlamlarına gelen ‘baq/bağ’ kökünden türemiştir ve Şamanlık görevinin temel niteliğini

kendisinde yansıtır”

Belirtilmesi gereken hususlardan biri de Korecede kullanılan baksu sözcüğünün erkek Şaman

karşılığında olduğudur. Bu sözcük Koreceye, Özbek Türkçesinden geçmiştir. Dolayısıyla

bakşı sözcüğü Çince değil, aksine Türkçe kökenli bir sözcüktür. Günümüze kadar ''Bakşı'' ''Bakşi'' ''Bahşi''  ve ''Bahşiş'' olarak

kullanıdığı görülmüştür. Günümüzde halen Mersin Dolaylarında ''Bahşiş Yörükleri'' olarak bilinen bir topluluk bulunmaktadır.

                                                                                                          Eunkyung Oh*- Mamatqul Jo’raev**

Bahşiş ve Şamanizm

KURSLARIMIZ

EĞİTİM KADROMUZ

EN SON HABERLERİMİZ